Thuế và kế toán doanh nghiệp — Cập nhật 2026

Hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp không chỉ dừng lại ở việc thành lập và vận hành, mà còn đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt các nghĩa vụ về thuế và kế toán. Trong bối cảnh pháp luật kinh tế đang có nhiều điều chỉnh, việc nắm rõ các quy định hiện hành là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp tránh rủi ro pháp lý và tối ưu hóa chi phí. Bài viết này cập nhật những nội dung quan trọng nhất về nghĩa vụ thuế và kế toán doanh nghiệp theo các văn bản pháp luật hiện hành năm 2026.

1. Căn cứ pháp lý

• Luật Doanh nghiệp 2020 (Luật số 59/2020/QH14, hiệu lực từ 01/01/2021)
• Luật Đầu tư 2020 (Luật số 61/2020/QH14, hiệu lực từ 01/01/2021)
• Luật Quản lý thuế 2019 (Luật số 38/2019/QH14)
• Nghị định 126/2020/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý thuế
• Nghị định 123/2020/NĐ-CP về hóa đơn điện tử khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ
• Thông tư 78/2021/TT-BTC hướng dẫn thi hành Nghị định 123/2020/NĐ-CP
• Nghị định 01/2021/NĐ-CP ngày 04/01/2021 về đăng ký doanh nghiệp
• Nghị định 47/2021/NĐ-CP ngày 01/4/2021 hướng dẫn Luật Doanh nghiệp 2020
• Luật Thương mại 2005 (Luật số 36/2005/QH11) — vẫn còn hiệu lực
• Nghị định 122/2021/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế hoạch đầu tư
• Quyết định 36/2025/QĐ-TTg về Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam (hiệu lực từ 15/11/2025)

2. Nghĩa vụ thuế và kế toán của doanh nghiệp

2.1. Nghĩa vụ về tổ chức công tác kế toán

Theo quy định của Luật Doanh nghiệp 2020, doanh nghiệp có nghĩa vụ tổ chức công tác kế toán, lập và nộp báo cáo tài chính trung thực, đảm bảo thời hạn và chính xác theo quy định của pháp luật. Cụ thể:

• Doanh nghiệp phải thành lập bộ phận kế toán hoặc thuê đơn vị dịch vụ kế toán có đủ năng lực hành nghề.
• Phải sử dụng hóa đơn, chứng từ hợp lệ theo quy định của pháp luật về thuế và kế toán.
• Phải lập báo cáo tài chính năm, báo cáo quyết toán thuế theo đúng mẫu và thời hạn quy định.
• Phải lưu trữ hồ sơ kế toán, chứng từ hợp lệ theo quy định (thông thường là tối thiểu 10 năm).

2.2. Nghĩa vụ về kê khai và nộp thuế

Doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ thuế bao gồm: kê khai thuế, nộp thuế và các khoản đóng góp tài chính khác theo quy định của pháp luật.

• Định kỳ kê khai và nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), thuế thu nhập cá nhân (TNCN) nếu có khấu trừ.
• Thực hiện quyết toán thuế năm theo quy định.
• Đảm bảo thời hạn nộp hồ sơ khai thuế, nộp tiền thuế và các khoản phạt (nếu có) đúng quy định.

2.3. Nghĩa vụ về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp

Doanh nghiệp có nghĩa vụ đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động, trong đó bao gồm việc đóng bảo hiểm bắt buộc cho người lao động theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp.

3. Hồ sơ, thủ tục cần chuẩn bị

1. Chuẩn bị hồ sơ đăng ký thuế ban đầu khi thành lập doanh nghiệp (bao gồm Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, mẫu khai thuế, mẫu đăng ký thuế điện tử).
2. Chuẩn bị hồ sơ quyết toán thuế năm (bao gồm báo cáo tài chính đã kiểm toán hoặc tự kiểm toán, bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, các bảng kê thuế).
3. Chuẩn bị hồ sơ gia hạn nộp thuế (nếu có nhu cầu).
4. Chuẩn bị hồ sơ điều chỉnh thuế, hoàn thuế (nếu có phát sinh).

4. Lưu ý quan trọng năm 2026

Trong năm 2026, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý các vấn đề sau:

• Áp dụng Quyết định 36/2025/QĐ-TTg về Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam (có hiệu lực từ 15/11/2025) khi kê khai mã ngành kinh tế trong hồ sơ thuế và báo cáo tài chính.
• Thực hiện nghiêm túc các quy định về hóa đơn điện tử theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP và Thông tư 78/2021/TT-BTC, đặc biệt là việc lưu trữ hóa đơn điện tử đúng quy định.
• Đảm bảo tuân thủ các quy định về đăng ký doanh nghiệp theo Nghị định 01/2021/NĐ-CP và Nghị định 47/2021/NĐ-CP khi có thay đổi về vốn điều lệ, địa chỉ, ngành nghề kinh doanh.
• Theo dõi sát các văn bản hướng dẫn mới của Bộ Tài chính và cơ quan thuế địa phương về chính sách thuế ưu đãi, hỗ trợ doanh nghiệp trong giai đoạn 2024-2026.

5. Dịch vụ tư vấn của Hãng Tư vấn Luật L&K

Hãng Tư vấn Luật L&K cung cấp dịch vụ tư vấn pháp lý toàn diện về thuế và kế toán doanh nghiệp, bao gồm: tư vấn thành lập doanh nghiệp, tư vấn đăng ký thuế, hỗ trợ lập báo cáo tài chính, quyết toán thuế, tư vấn chính sách thuế ưu đãi, và đại diện doanh nghiệp làm việc với cơ quan thuế. Quý khách hàng có nhu cầu tư vấn vui lòng liên hệ Hotline 0983 621 859, Email [email protected] hoặc đến trực tiếp trụ sở tại 85 Định Công Thượng, Hoàng Mai, Hà Nội.