Hộ kinh doanh cá thể: thành lập và thuế — Cập nhật 2026

Hộ kinh doanh cá thể là mô hình phổ biến nhất trong hệ thống doanh nghiệp Việt Nam, cho phép cá nhân, hộ gia đình hoặc nhóm cá nhân tham gia hoạt động sản xuất, kinh doanh với thủ tục đơn giản và chi phí thấp. Tuy nhiên, nhiều chủ hộ kinh doanh vẫn chưa nắm rõ các quy định mới về đăng ký, thuế và nghĩa vụ tài chính được điều chỉnh trong những năm gần đây. Bài viết này cập nhật toàn bộ thông tin cần thiết cho năm 2026, giúp bạn nắm bắt đúng quy định hiện hành để hoạt động hiệu quả và tránh rủi ro pháp lý.

1. Căn cứ pháp lý

• Luật Doanh nghiệp 2020 (Luật số 59/2020/QH14, hiệu lực từ 01/01/2021)
• Nghị định 01/2021/NĐ-CP ngày 04/01/2021 về đăng ký doanh nghiệp
• Nghị định 47/2021/NĐ-CP ngày 01/4/2021 hướng dẫn Luật Doanh nghiệp 2020
• Thông tư 01/2021/TT-BKHĐT (sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 02/2023/TT-BKHĐT)
• Luật Thương mại 2005 (Luật số 36/2005/QH11)
• Quyết định 36/2025/QĐ-TTg về Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam (hiệu lực từ 15/11/2025)

2. Hộ kinh doanh cá thể là gì?

2.1. Khái niệm và đối tượng thành lập

Hộ kinh doanh cá thể là tổ chức hoạt động thương mại, sản xuất, dịch vụ dưới hình thức cá nhân, hộ gia đình hoặc nhóm cá nhân, không có tư cách pháp nhân và không phải là doanh nghiệp. Theo Luật Doanh nghiệp 2020, hộ kinh doanh được thành lập bởi cá nhân, hộ gia đình hoặc nhóm cá nhân có đủ năng lực hành vi dân sự.

• Cá nhân: Người từ đủ 18 tuổi trở lên, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ
• Hộ gia đình: Các thành viên trong hộ gia đình cùng góp vốn và cùng chịu trách nhiệm
• Nhóm cá nhân: Từ 02 người trở lên, cùng góp vốn và cùng chịu trách nhiệm

2.2. Đặc điểm pháp lý của hộ kinh doanh

Hộ kinh doanh có đặc điểm pháp lý riêng biệt so với doanh nghiệp. Chủ hộ kinh doanh chịu trách nhiệm vô hạn bằng toàn bộ tài sản của mình đối với nghĩa vụ tài chính. Hộ kinh doanh không có tư cách pháp nhân, được mở tài khoản ngân hàng, ký kết hợp đồng và tham gia tố tụng dân sự.

3. Hồ sơ, thủ tục đăng ký hộ kinh doanh

3.1. Hồ sơ đăng ký

• Giấy đề nghị đăng ký hộ kinh doanh theo mẫu quy định
• Giấy tờ pháp lý của cá nhân hợp lệ (Bản sao CMND/CCCD/hộ chiếu của chủ hộ)
• Giấy tờ chứng minh địa chỉ kinh doanh (giấy tờ nhà, hợp đồng thuê, giấy xác nhận của UBND cấp xã)
• Biên bản họp nhóm cá nhân (nếu thành lập bởi nhóm cá nhân)
• Chứng chỉ hành nghề (nếu kinh doanh ngành nghề có điều kiện)

3.2. Trình tự thực hiện

1. Cá nhân, nhóm cá nhân hoặc đại diện hộ gia đình nộp hồ sơ đến Phòng Đăng ký kinh doanh thuộc Sở Kế hoạch và Đầu tư cấp tỉnh nơi đặt địa điểm kinh doanh
2. Cơ quan đăng ký kinh doanh xem xét hồ sơ trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ
3. Nếu hồ sơ hợp lệ, cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh
4. Thông báo mã số thuế và các nghĩa vụ tài chính liên quan

3.3. Lệ phí đăng ký

Lệ phí đăng ký hộ kinh doanh hiện hành là 200.000 đồng/lần, được quy định theo Nghị định 139/2016/NĐ-CP (vẫn còn hiệu lực). Đây là khoản phí cố định, không phụ thuộc vào quy mô vốn của hộ kinh doanh.

4. Thuế và nghĩa vụ tài chính của hộ kinh doanh

4.1. Lệ phí môn bài

Hộ kinh doanh phải nộp lệ phí môn bài hàng năm theo mức quy định:

• Mức 300.000 đồng/năm: Hộ kinh doanh có doanh thu dưới 100 triệu đồng/năm
• Mức 500.000 đồng/năm: Hộ kinh doanh có doanh thu từ 100 triệu đến dưới 500 triệu đồng/năm
• Mức 1.000.000 đồng/năm: Hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở lên

Lệ phí môn bài được tính theo năm dương lịch và phải nộp trước ngày 31/01 hàng năm. Trường hợp thành lập trong năm, lệ phí được tính theo tỷ lệ thời gian còn lại của năm.

4.2. Thuế giá trị gia tăng (VAT)

Hộ kinh doanh áp dụng phương pháp tính thuế theo hóa đơn hoặc theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu:

• Phương pháp tính theo hóa đơn: Áp dụng cho hộ kinh doanh có chứng từ, hóa đơn đầy đủ
• Phương pháp tính theo tỷ lệ: Áp dụng cho hộ kinh doanh nhỏ, lẻ, không có chứng từ đầy đủ. Tỷ lệ thuế VAT thường là 1% đến 5% tùy ngành nghề

4.3. Thuế thu nhập cá nhân

Hộ kinh doanh nộp thuế thu nhập cá nhân theo phương pháp tính theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu, thường từ 1% đến 5% tùy ngành nghề. Trường hợp có chứng từ, hóa đơn đầy đủ, có thể áp dụng phương pháp tính theo thu nhập chịu thuế.

5. Lưu ý quan trọng năm 2026

Một số thay đổi quan trọng cần lưu ý khi thành lập và hoạt động hộ kinh doanh trong năm 2026:

• Quyết định 36/2025/QĐ-TTg về Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam có hiệu lực từ 15/11/2025, áp dụng mã ngành kinh tế mới cho các hộ kinh doanh. Chủ hộ cần xác định đúng mã ngành để kê khai thuế và xin giấy phép kinh doanh phù hợp
• Nghiệm thu hồ sơ điện tử qua hệ thống quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. Hộ kinh doanh có thể nộp hồ sơ trực tuyến qua Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp
• Quy định mới về nghĩa vụ khai thuế điện tử. Hộ kinh doanh phải sử dụng hóa đơn điện tử và kê khai thuế điện tử theo quy định của Tổng cục Thuế
• Chính sách hỗ trợ thuế cho hộ kinh doanh nhỏ và siêu nhỏ được áp dụng rộng rãi hơn trong năm 2026, đặc biệt đối với các ngành nghề ưu tiên phát triển

6. Dịch vụ tư vấn của Hãng Tư vấn Luật L&K

Hãng Tư vấn Luật L&K cung cấp dịch vụ tư vấn pháp lý toàn diện cho hộ kinh doanh cá thể, bao gồm: tư vấn thành lập, tư vấn thuế, tư vấn giấy phép kinh doanh, tư vấn hợp đồng và tranh chấp. Đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm của chúng tôi sẽ hỗ trợ bạn từ khâu chuẩn bị hồ sơ đến khi hoàn tất thủ tục và đồng hành trong quá trình hoạt động.

Hotline tư vấn: 0983 621 859
Email: [email protected]
Địa chỉ: 85 Định Công Thượng, Hoàng Mai, Hà Nội

Liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn miễn phí về thủ tục thành lập và nghĩa vụ thuế cho hộ kinh doanh cá thể của bạn!